ما کجا، خونه قلب تو کجا

سه شنبه ۲۹ آبان ۱۳۸۶ 

     در این ایام که به لطف داشتن دو پسر کوچک، اختیار خانه و ماشین از دست ما بزرگترها بیرون شده و آنها حاکمان بلامنازع در انتخاب کانال تلویزیون و آهنگ سی دی پخش ماشین هستند و حتی به دیدن سی دی های کارتون در تلویزیون اتاق خود نیز راضی نبوده و تلویزیون بزرگتر هال را برای دیدن کارتون اشغال می کنند، فرصتی است که بتوانم ببینم نسل جوان امروزی به چه چیزهایی گوش می دهند و چه چیزهایی می بینند. 

    برای من که سه سال اول دبستان را در قبل از انقلاب سپری کرده ام، هر وقت خانم معلم کلاس اولمان (سرکار خانم محمدزاده) به عنوان مزه کلاس به یکی از بچه ها می گفت بیا چیزی بخوان، او با حالتی شبیه خدابیامرز آغاسی، خود را به جلوی کلاس می کشید و می خواند “آی سیاه زنگی دلمو نکن خون”، و من نیز هر بار که همراه پدرم دو تایی به دهکده جنگلی الیمستان در ارتفاعات البرز می رفتیم که آن وقتها می بایست حدود ۵ کیلومتر در جنگلها پیاده بروی تا به آن برسی یادم هست که آواز شاهرخ را زمزمه می کردم که می گفت “یه مسافر یه غریبه یه شبم بی پنجره”، بعدها نیز از ترانه های کوچه بازاری جواد یساری (من می رم از زندگی تو بیرون) و گیتا (خواهش می کنم الو) گرفته تا ترانه های دوره دبیرستان ما که گل سر سبد آن ترانه “آی انار انار” مرتضی بود زیر لبهای نوجوانان آن دوران زمزمه می شد. به نظرم اکثر آنها مخصوصا ترانه های دوره قبل از انقلاب توسط ترانه سراهای این کاره ساخته می شد و معنا و مفهوم داشت و به یاد می ماند، که از جمله آنها می توانم به فرید زلاند (سازنده ترانه یاور همیشه مومن داریوش) اشاره کنم. 

(برای دیدن ادامه مطلب روی لینک More در زیر کلیک کنید:)

     حتی ترانه هایی که امروزه کمتر کسی آنها را قبول دارد مانند همان خواهش می کنم الوی گیتا که حتی یک تکه از زنگ تلفن هم به عنوان وسیله ارتباطی مد روز آن زمانها که در دسترس اکثر ایرانیها نبوده در آهنگ هست، تکه شعرهایی دارد مانند “بگو الآن بمیر می میرم” یا جمله “اگه عشق همینه، اگه زندگی اینه، نمی خوام چشمام دنیا رو ببینه” از یک ترانه دیگر گیتا که با زبان عامیانه آن روزهای تهران، پر احساس ترین جملات را برای این ترانه ساخته است و تا سالها ورد زبان مردم کوچه و بازار بوده و این اشعار به نظر من صد برابر شرف دارد به اشعار آلبوم گروه فارض که می گوید “وقتی دامنت به بدنت می چسبه baby چشام به تنت بسته” یا اشعار آلبوم جدید محشر که می گوید “من محشرم از همه سرم” که به صد حیله و استدلال فیثاغورثی هم نمی توان فهمید که نام محشر چطور دلیل سر شدن از همه می شود. 

   اما امان از ترانه های این دوره و زمانه که آدم غیر از ریتم تندی که مناسب سن بچه هاست چیز دندانگیر دیگری از آنها در نمی آورد. نه تخیلی بر می انگیزاند و نه هیچ چیز. تنها یک احساس سطحی ایجاد میکند و بعد از پایان آهنگ هم نمیتوانی به یاد بیاوری ملودی اش چه بوده البته اگر داشته باشد.   به نظر می رسد ترانه سازهای آن وقتها و همچنین خوانندگان آنها به قول معروف، بچه این محل بودند و این کاره بودند نه مانند ترانه سازهای آلبومهای جدید خوانندگانی مانند محشر، کامران آتشین، سپیده که بیشتر شعر های آلبوم پر کن سروده اند تا یک اثر هنری به یاد ماندنی. حتی اگر به اولین آلبوم خواننده جوان آن دوران – شهره – که در فکر کنم ۱۶ سالگی آن را خوانده دقت کنیم می بینیم که اشعار و آهنگهای تند و کند کنار هم دارند کار می کنند و ساز و کار ترانه درست است در عین حال خواننده در ترانه “دختر مشرقی” یک جیغ دخترانه هم می کشد و حال و هوای سن خود را دارد. 

  بین این آلبومهای جدیدی که به لطف بچه ها گوش می کنم، آلبوم جدید کیا به نام “پرواز” که ظاهرا اولین بار است که به تنهایی کار می کند به نظرم جالب آمد. فرم ترانه ها و مخصوصا روند ردیف کردن آنها در یک آلبوم و همچنین شعر اکثر آنها به نظرم خوب بود. یکی از ترانه ها (خورشید خاموش) هم که دو بار در این آلبوم خوانده شد که البته دومی ریمیکس اولی بود با تمپوی بالاتر که هر دو شنیدنی است. ترانه آخر هم بازخوانی مشترک کیا با نوش آفرین است که یکی از قدیمی ترین و بهترین کارهای نوش آفرین را به خوبی اجرا می کنند.    تکه های شعر این آلبوم بسیار خوب با ملودی های خود هماهنگند مانند “خوش آمدی پریزاده بگو اهل کجایی؟” که ار روی هجای “زا” شروع به اوج گرفتن می کند. و یا جمله ”ما کجا خونه قلب تو کجا” که کلمه “کجا”ی دوم بسیار طولانی کشیده می شود و در صورتی که “کجا”ی اول خیلی کوتاه بیان می شود و تداعی کننده فاصله دور بین خواننده و قلب مخاطب شعر  است. روند این آلبوم و مخصوصاً جمله ما کجا خونه قلب تو کجا در این زندگی پر از مشغله ایرانی گرچه برای من مانند صحنه آماده کردن یک پیرمرد برای یک مسابقه بوکس ۱۲ راندیست اما تا حدی مانند کارتونها، میخهایی را به مغز سر آدم فرو می کند و چند تکان اساسی به اتاق نشیمن روتین شده فکر آدم می دهد که واقعاً      “ما کجا خونه قلب تو کجا؟”.